پوستر آخرین فیلم رضا کمالی

به رسم یادگاری:

1- این نسل شاد الان تمام شد. ( فردا ظهر بازپخش میشه ) . فیلم آرام و خوبی بود. کلا من با هر فیلمی که ماجرایش در دهه های 30 تا 50 میلادی ( به خصوص دهه 40 ) بگذره ، حال می کنم. تیپ مردم اون موقع ، لباس ها ، کلاه ها ، سادگی شون و ادب و کلاس زندگی شون . فیلم هنرپیشه معروف نداشت و فقط یه دختر تا حدودی خوشکل توش بود  . دوبله فیلم قابل قبول بود و فقط نمی دونم چرا صدای دوبله اینقدر ضعیف بود . من مجبور شدم که ولوم  تلویزیون را تا آخر بالا ببرم ولی باز در بعضی صحنه ها صدا به سختی شنیده می شد ( این مشکل تا حالا در چند برنامه سینما اقتباس تکرار شده است ) . مورد دیگه ، کم بودن بخش تحلیل فیلم است. قبلا در برنامه سینما اقتباس حداقل 45 دقیقه قبل از فیلم و 45 دقیقه بعد از فیلم ، بحث های خوبی در مورد فیلم و حواشی و ژانرها میشد اما جدیدا اینطور نیست و بحث کوتاه شده و خبری از اون مجری خوش تیپ برنامه و میزگردش نیست 

2- همیشه گفتم و باز هم میگم, سینما اقتباس یک برنامه و اصلا میشه گفت یک پدیده تکرار نشدنی هست. فقط امیدوارم که این برنامه به این زودی ها تموم نشه (هرچند در سایت شبکه 4 تاریخ داره) و اگر هم تموم شد یک جایگزین باکیفیت براش داشته باشن. سینما اقتباس اولین برنامه (حداقل در این چند سال اخیر) هست که به صورت حرفه ای فیلمهای کلاسیک رو پخش می کنه. این اواخر هم که با 2 مورد از دیوید لین ( و هر دو نوشته نویل کاورد ) حسابی همه رو سر کیف اورد. یکی Blithe Spirit و یکی هم This Happy Breed

3- حالا اینقدر این برنامه رو چشم بزنید تا یه بلایی سرش بیارن.

4- در مورد افت قسمت های تحلیلی برنامه سینما اقتباس هم متاسفانه چند هفته ای است که ادامه دارد و به نظر می رسد که تهیه کنندگان برنامه دیگر آن شوق و رغبت روزهای نخست خود را ندارند. شاید با مدیران تلویزیون درگیری پیدا کرده اند. خدا می داند.

http://cafeclassic2.ir/archive/index.php/thread-43-5.html

یاد آن برنامه‌ی تکرارناشدنی به خوشی باد! اگرچه کوشیدند همه‌ی برتری‌ها و خوبی‌های برنامه را به نام خودشان بزنند و سرانجام هم همه‌ی حقوق مادی و معنوی آن و نیز برنامه‌ی چهارسوق را از من دزدیدند، باز هم با سربلندی این برنامه را در کارنامه‌ی خودم جای می‌دهم.

گراهام گرین

در سال‌های میان دو جنگ جهانی و پس از جنگ دوم جهانی، داستان‌ جاسوسی به اوج خود رسید و بسیاری از نویسندگان این داستان‌ها خود تجربه‌های جاسوسی و ضد جاسوسی داشتند. پس از جنگ دوم و آغاز دوران جنگ سرد، ریخت داستان‌های جاسوسی دگرگون شد. داستان‌ها از آن پس  بیشتر میدان نبرد میان نیروهای امنیتی شرق و غرب بودند. گراهام گرین Graham Greene در این زمینه از نامدارترین نویسندگان بود که با آفرینش داستان‌های امریکایی آرام The Quiet American و مامور ما در هاوانا Our Man in Havana سطح داستان‌های جاسوسی را بالا برد.

(عزت‌الله فولادوند کتاب امریکایی آرام را به فارسی برگردانده‌ است.)

دهه‌ی شست دوران جابه‌جایی داستان جاسوسی از یک گونه‌ی حاشیه‌ای به گونه‌ی چیره و مرکزی در ادبیات و فرهنگ غرب است. در همین زمان نویسنده‌ای به نام ایان فلمینگ Ian Fleming با آفریدن شخصیت جیمز باند، بنام‌ترین جاسوس داستانی را آفرید. فلمینگ این شخصیت را بر پایه‌ی تجربه‌های خود هر چه بیشتر آرمانی و شکست‌ناپذیر آفرید و بدین گونه بر قدرت و کارآزمودگی سازمان ضد جاسوسی بریتانیا تاکید داشت.

ایان فلمینگ

با پیدایی جیمز باند در ادبیات داستانی، نویسندگان دیگر کوشیدند تا شخصیت‌هایی متضاد با جیمز باند بیافرینند و این گونه، ارزش ادبی و واقع‌گرایانه‌تری به این داستان‌ها بدهند. جان لوکاره  John le Carré و فردریک فُرسایت Frederick Forsyth توانستند با آفرینش جاسوس‌ها و ضد‌جاسوس‌هایی با ضعف‌ها و سستی‌های آدمی‌وار، جنبه‌ای مستند به این داستان‌ها ببخشند.

روز شغال نوشته‌ي فردریک فرسایت (این کتاب با چند ترجمه به فارسی برگردانده شده است)

از دهه‌های هفتاد میلادی آرام آرام چیرگی و فرمانروایی نویسندگان بریتانیایی بر ادبیات جاسوسی به چالش کشیده شد و نویسندگان امریکایی همچون تام کلنسی Tom Clancy، همگام با هالیوود که به اقتباس از این داستان‌ها علاقه پیدا کرده بود، داستان‌های مطرحی نوشتند.

داستان جاسوسی از دوست‌داشته‌ترین و همه‌پسندترین گونه‌ی داستانی است که در این سد سال پدید آمده است. در پایان سده‌ی نوزدهم، فناوری نو انقلابی در جنگ‌افزارها به وجود آورد و قدرت‌های بزرگ جهانی، ارتش و نیروهای نظامی خود را به توانایی‌های نوتر و کاراتر بسیج کردند. در همین زمان بود که جاسوسی و دزدی اطلاعات و نقشه‌های کشورها و قدرت‌های رقیب رونق بسیار گرفت و به دنبال آن، گونه‌ی نوی از داستان‌های جاسوسی پدید آمد و مورد توجه خوانندگان قرار گرفت.

آرام آرام و با شکل گرفتن سرویس‌های ضدجاسوسی و امنیتی در کشو‌رها، داستان‌های جاسوسی، گونه یا ژانری مستقل در ادبیات داستانی شدند. از نویسندگان سرشناس آغاز سده‌ی بیستم می‌توان به رابرت ارسکین چیلدرز Robert Erskine Childers اشاره کرد که برخی داستان راز ماسه‌ها The Riddle of the Sands نوشته‌ی او را نخستین رمان جاسوسی مدرن می‌دانند.

ارسکین چیلدرز

(دریافت متن انگلیسی کتاب راز ماسه‌ها)

 کن فالت Ken Follette در باره‌ی چیلدرز و کتابش چنین می‌گوید:

“با انتشار راز ماسه‌ها در سال 1903 چیلدرز داستانی را ابداع کرد که تا آن زمان نظیر نداشت. داستانی سراسر و انباشته از تعلیق و هیجان. شخصیت اصلی تقریبن از همان آغاز داستان در خطر قرار می‌گیرد. و اگر این تعریف یک رمان هیجان‌انگیز و جاسوسی باشد، پس راز ماسه‌ها نخستین رمان از این گونه است.”

در آغاز، عناصر داستان‌های جاسوسی با گونه‌ی کهن‌تر و پرسابقه‌تر داستان کارآگاهی درآمیخته می‌شد به گونه‌ای که برخی از قسمت‌های مجموعه‌ی داستان‌های شرلک هلمز نوشته‌ی آرتر کنان دُیل را نیز می‌توان از داستان‌های جاسوسی دانست. اما آرام آرام نویسندگان جدی‌تر نیز به این جریان پیوستند و در این ژانر ذوق‌آزمایی کردند، که می‌توان به جُزف کانرِد با داستان مامور مخفی در سال 1907 اشاره کرد.

(دریافت متن انگلیسی کتاب مامور مخفی)

اگرچه این نویسندگان در میان داستان‌های خود و به خاطر حال و هوای زمانه،  تجربه‌هایی در نوشتن داستان جاسوسی کردند، اما کسانی چون ویلیام لِکو William Tufnell Le Queux و فیلیپس اُپنهایم Edward Phillips Oppenheim بودند که در زمان پیش از جنگ نخست جهانی و به کمک هم، این گونه‌ی ادبی را به شمارگان بسیار همگانی کردند. این دو تن در یک دوره‌ی 15 ساله، بیش از سد رمان جاسوسی به نگارش درآوردند و تقریبن قواعد کلیشه‌ای این داستان‌ها را پی ریختند.

در فرانسه نیز همچون بریتانیا، به میانجی نزدیک شدن بحران‌های سیاسی و جنگ نخست جهانی، نویسندگانی مانند گاستن لِرو Gaston Louis Alfred Leroux در گونه‌ی داستان‌های جاسوسی به تجربه‌هایی دست زدند اما هرگز این داستان‌ها در فرانسه مورد توجه قرار نگرفت و تا سال‌ها بریتانیا پیشگام داستان های جاسوسی بود.

ادامه دارد…

پرسش است یا پاسخ؟

پرسیدن چه ارزشی دارد؟

هر پرسیدنی ارزش دارد؟

پرسش باید به پاسخ بینجامد؟

پرسش باید به یک پاسخ بینجامد؟

پرسش باید به یک پاسخ ویژه/از پیش خواسته شده بینجامد؟

پرسش باید به چند پاسخ بینجامد؟

پرسیدن پاسخ است؟

پرسیدن هنر است؟

پرسیدن مهارت است؟

پرسیدن نیازمند آگاهی است؟

پرسیدن از ناآگاهی است؟

پرسیدن برای رسیدن به آگاهی است؟

پرسیدن برای رسیدن به آگاهی است؟

پرسیدن باید به آگاهی برسد؟

پرسیدن گذر از دشوار است.

پرسیدن به دشواری انداختن است.

پرسیدن دشوار است.

پرسیدن خطر کردن است.

پرسیدن به خطر افکندن است.

پرسیدن خطرناک است.

بپندارید که در اتاق خود نشسته‌اید و فیلم شاهزاده‌ی ایرانی Prince of Persia را می‌بینید. در یک تلویزیون دست بالا 49 اینچی. فیلمی سرگرم‌کننده، معمولی و پر از خالی‌بندی‌های هالیوودی، که نگاه ساده‌انگارانه و خنده‌دار فیلمنامه‌نویسان به فرهنگ و تاریخ ایرانی را نشان می‌دهد. با گوشه‌ زدن‌های آبکی به سیاست‌های روز همچون جنگ‌افزارهای هسته‌ای و حق دستیابی به این جنگ‌افزارها. آمیزه‌ای از قهرمان‌های شاهنامه، داستان‌های هزار و یک شب، الموت دژ، حشاشین، جامه‌های عربی، کاخ‌های عربی و روابط غربی، همه و همه به بهانه‌ی نمایش ایران باستان!

برداشت دوم

بپندارید که در یک سالن باشکوه، با صدای بسیار نیرومند و چندبعدی، در برابر پرده‌ای درخور فیلم‌های سینمایی در دل یک کشور عربی و در میان تماشاگران عرب نشسته‌اید و فیلم شاهزاده‌ی ایرانی Prince of Persia را می‌بینید. این بار نه تنها خالی‌بندی‌های هالیوودی براستی سرگرم‌تان می‌کنند، که دیدن نام خلیج فارس در صحنه‌ای از فیلم بر یک نقشه‌ی باستانی، خون در رگ‌هایتان را بجوش می‌آورد. بناگهان تمام تندخویی‌های ماموران فرودگاه و گنددماغی‌های عرب‌ها را فراموش می‌کنید و چنان از ایرانی‌بودن‌تان شاد می‌شوید که برای بار دوم به دیدن فیلم می‌نشینید و در آن لحظه‌ی ویژه، پس از نمایان شدن نام خلیج پارس بر پرده، دست‌ها را به سختی به هم می‌کوبید و شادی می‌کنید. هر بار که نام پارس (پارسی، ایرانی) به گوش می‌رسد، دست بر هم می‌کوبید و شادی می‌کنید. چه دلنشین است برای دمی هم که شده، به ایرانی بودن خود ببالیم. حتا اگر بهانه‌ی آن، فیلمی هالیوودی باشد.

جایگزینی دو واژه‌‌ی انگلیسی با دو واژه‌ی تازی، کاری است در خور و اندازه‌‌‌‌ی خبرنگاران و مجریان صدا و سیمای ایرانی که چندی است به بهانه‌ی پاک‌سازی زبان فارسی از این درافشانی‌ها می‌کنند. شایسته‌تر بود که دلسوزان فرهنگ و زبان فارسی در خانه‌ی فرهنگ  و زبان فرهنگستان، پروای بیشتری در گزینش واژگان داشتند.

برای نمونه، می‌توان دست کم دو واژه‌ی ساده و خوشآهنگ فارسی را جایگزین فست فود کرد: خوراک آنی یا به گونه‌ای بهتر آنی‌خوراک. که واژه‌های شایسته‌تر را زمانی بیشتر باید. تو گویی بهتر است خویشکاری فرهنگستان زبان فارسی را به همان مردمان فارسی گوی کوچه و برزن سپرد. که شایسته‌تر مردمانند بهر این کار.